Hormonalne środki antykoncepcyjne: tabletki, plastry, zastrzyki, wkładki domaciczne oraz pierścienie dopochwowe są u nas coraz popularniejsze. To skuteczne sposoby zapobiegania niepożądanej ciąży i - jeśli są dobrze dobrane i stosowane - bezpieczne dla naszego zdrowia. Niektóre kobiety skarżą się jednak na nieregularne krwawienia, bóle głowy, trądzik, tkliwość piersi, przybieranie na wadze, nadmierne owłosienie lub wypadanie włosów. Takie objawy nazywa się niepożądanym działaniem antykoncepcji hormonalnej. Na szczęście nie wszystkie występują jednocześnie i nie dotyczą wszystkich kobiet. Zazwyczaj ustępują po 2-3 miesiącach od rozpoczęcia antykoncepcji, gdy organizm przyzwyczai się już do hormonów. Jeśli nie ustępują, trzeba porozmawiać z ginekologiem o zmianie środka.
Na początek - kontrola Antykoncepcyjne środki hormonalne mogą zażywać wszystkie kobiety, także te, które jeszcze nie rodziły. Warunkiem ich stosowania jest dobry stan zdrowia, a także regularne miesiączkowanie (zwykle jest to 2 lata po menarche, czyli pierwszej w życiu miesiączce). Najważniejsze jest jednak to, że kobiety nie powinny decydować się na hormonalną antykoncepcję bez wcześniejszego badania u lekarza ginekologa. Poza badaniem palpacyjnym (ręcznym) powinien on wykonać dopochwowe USG i pobrać wymaz na cytologię. Jeśli podejrzewa jakąś chorobę, która wyklucza stosowanie antykoncepcji hormonalnej, może zlecić oznaczenie we krwi enzymów wątrobowych, stężenia bilirubiny i cukru. Wśród bezwzględnych przeciwwskazań do jej stosowania wymienia się zakrzepicę naczyń żylnych, ostrą niewydolność wątroby, krwawienie z dróg rodnych o nieznanych przyczynach, świeżo przebyty
zawał serca lub
udar mózgu, raka piersi albo trzonu macicy. Inne choroby, nawet przewlekłe, nie są przeszkodą do stosowania hormonalnej antykoncepcji. Dostępne dziś środki można tak dobrać, żeby kobieta, stosując je, czuła się bezpiecznie.
Czy badać poziom hormonów Nie ma potrzeby, żeby przed zastosowaniem antykoncepcji hormonalnej normalnie miesiączkująca kobieta poddawała się badaniu poziomu hormonów płciowych we krwi. Teoretycznie, takie badania miałyby określić, jakie jest "nasycenie" organizmu poszczególnymi hormonami. Ale oznaczenie ich stężenia nie ma związku z doborem antykoncepcji. Dlaczego? Otóż żaden środek antykoncepcyjny zawierający hormony nie uzupełnia ich niedoboru w organizmie. Natomiast każdy z nich jedynie zastępuje czynność jajników. Innymi słowy: pod wpływem przyjmowanych przez nas hormonów jajniki nie zaczną produkować więcej estrogenów czy progesteronu.
Z inną sytuacją mamy do czynienia, gdy kobieta miesiączkuje nieregularnie, przerwy między kolejnymi krwawieniami są długie, nawet kilkumiesięczne (np. z powodu zespołu policystycznych jajników - PCO). Wówczas badania hormonalne są wręcz niezbędne, ponieważ pozwalają ustalić przyczynę istniejących zaburzeń i wybrać terapię.
Co to jest wskaźnik Pearla Został opracowany przez doktora Raymonda Pearla w 1932 roku. Informuje o tym, jakie jest ryzyko zajścia w ciążę przy określonej metodzie antykoncepcji. Gdy np. wynosi 1 - oznacza to, że na 100 kobiet, które stosowały daną metodę przez cały rok, w ciążę zaszła jedna. Im niższy jest wskaźnik Pearla, tym skuteczniejszy jest wybrany rodzaj zapobiegania niepożądanej ciąży. Indeks składa się z dwóch liczb, np. pigułka hormonalna 0,2-2,5. Pierwsza liczba dotyczy osób o dużej samodyscyplinie, które regularnie stosują daną metodę, natomiast druga tych, które np. zażywają pigułki antykoncepcyjne o różnych porach dnia, a czasem nawet pominą dawkę.
ZABEZPIECZ SIĘ NA DŁUŻEJ Na wiele lat - Domaciczna wkładka Wskaźnik Pearla: 0,2-1
Nazywana jest popularnie spiralką. W zależności od rodzaju można z niej korzystać bez przerwy przez 3, 5 albo 7 lat. Wkładka ma kształt litery T. Jest wykonana z plastiku z dodatkiem miedzi lub srebra. U nas coraz popularniejsza jest wkładka hormonalna Mirena.
Jak działa: Zmniejsza ruchliwość plemników, przez co nie mogą one dotrzeć do jajowodu i zapłodnić komórki jajowej. Wkładki hormonalne wyposażone są w pojemnik z progestagenem. Hormon uwalnia się do macicy i działa na jej śluzówkę. Śluz w szyjce macicy gęstnieje, co sprawia, że plemniki nie mogą się poruszać.
Dla kogo: Metoda jest polecana kobietom, które już rodziły i nie planują w najbliższych latach dzieci oraz tych, które nie mogą korzystać z antykoncepcji doustnej.
Jak stosować: Spiralę zakłada lekarz w czasie menstruacji. Jest to prawie bezbolesny zabieg.
Zalety: Wkładka z hormonem hamuje rozrost błony śluzowej macicy, dzięki czemu miesiączki są mniej obfite i krótsze. Ten rodzaj spirali może być stosowany jako swego rodzaju lek przy bardzo obfitych okresach. Ponadto spirala chroni przed rozwojem mięśniaków i polipów. Wszystkie rodzaje wkładek mogą być używane przez kobiety karmiące piersią. Nie ma dowodów na to, że wkładki prowokują (po ich usunięciu) poronienia. Wkładkę można usunąć po okresie stosowania podanym przez producenta lub wcześniej, gdy kobieta chce zajść w ciążę. Można też założyć ją tuż po porodzie.
Wady: Przez pierwsze miesiące po założeniu wkładki domacicznej krwawienia mogą być intensywniejsze (Mirena nie daje takiego efektu). Tradycyjne spirale, czyli bez hormonów, mogą zwiększać ryzyko infekcji narządów rodnych. Z wkładek nie mogą korzystać kobiety, które miały kiedyś ciążę pozamaciczną.
